Karbonhidrat Sayımı Hakkında

 

Diyabetlilerde (şeker hastalığı) uygulanan Karbonhidrat Sayım yöntemi:  tüketilmesi planlanan veya tüketilen besinlerin içerisindeki karbonhidrat miktarının hesaplanması ve karbonhidrat miktarına göre uygun dozda insülin yapılmasıyla ideal düzeyde kan şekeri elde edilmesidir. Bu yöntemde besinlerin içerisindeki karbonhidrat miktarları, günlük alınması gereken karbonhidrat miktarı ve kişiye özel beslenme programlarının nasıl yapılacağı diyabetli bireye öğretilir.

 

Karbonhidrat sayım yöntemini kimler yapabilir?

Her diyabetli birey bu yöntemi eğitimli ve deneyimli bir diyetisyenin eşliğinde öğrenebilir ve uygulayabilir.

 

Karbonhidrat sayımının bana ne yararı olacak?

Bu yöntem, kişinin yaşam tarzına ve uyguladığı insülin tedavisine tam olarak uyum gösterdiği için;

  • Diyabetliler besin seçiminde daha esnek olabilir

  • Öğünlerin planlaması daha kolay yapılabilir

  • Belirli bir diyet programına bağlı kalınmadığından kişiler daha rahat olabilir

  • Sosyal hayatta kişiye besin seçiminde özgürlük tanınır

  • Kişi kendi yaşam tarzına uygun besinleri tüketebilir

  • Karbonhidrat içeriği yüksek yiyecekleri dahi belirli miktarlarda tüketebilir

  • Daha iyi bir HbA1c değerine ulaşılabilir

  • Diyabetlinin yönteme adaptasyonu ile birlikte hipoglisemi ve hiperglisemi atakları azalabilir ve

  • Kişinin motivasyonunu artırarak, yaşam kalitesinin yükselmesi sağlanabilir

En önemli nokta, bu yöntemi uygulayan diyabetlinin, yönteme tam uyumu esastır. Yönteme tam uyum göstermeyen bireylerde  bir çok yanlış beslenme alışkanlıkları, aşırı kilo alımı, hipoglisemi veya hiperglisemi atakları,  HbA1c değerinde yükselme gibi olumsuzluklar görülebilir. Bu nedenle karbonhidrat sayım yöntemini deneyimli bir diyetisyen eşliğinde öğrenilmesi çok önemlidir.

 

Hangi besinlerde karbonhidrat vardır?

Tükettiğimiz her türlü besinin içerisinde çeşitli miktarlarda ve çeşitli özelliklere sahip karbonhidratlar bulunmaktadır. Bu nedenle bu besinlerin dengeli-sağlıklı beslenmeye uygun olanlarının seçilmesi asıl önemli olanlardır.

 

Genel olarak bahsetmek gerekirse;

  • 1 porsiyon meyve                                                                                                             15 gr karbonhidrat

  • Ekmek grubunda yer alan besinlerin 1 porsiyonunda                                                      15 gr karbonhidrat

  • Süt, yoğurt grubundaki besinlerin 1 porsiyonunda                                                           10 gr karbonhidrat

  • Sebze yemeklerinin bir çoğunun 4 yemek kaşığında                                                        6 gr karbonhidrat

İçermektedir. Ancak bazı besinlerin karbonhidrat miktarları aynı olsa da, besinlerin “Glisemik İndeksi” de bu yöntem için önemli olan diğer bir konudur.

 

Glisemik indeks nedir?

En basit tanımla; seçilen besinin sabit bir miktar tüketilmesi sonucu kan şekerindeki artışın, referans besine (beyaz ekmek) kıyaslanması olarak tariflenebilir. Karbonhidrat sayım yönteminde glisemik indeksi düşük ve orta olan besinlerden tercih edilmesi önemlidir.

 

Ne kadar karbonhidrat tüketmeliyim?

Diyabetlinin cinsiyet, yaş, kilo, beslenme alışkanlıkları, yaşam tarzı, fiziksel aktivite düzeyi gibi faktörler, günlük alınması gereken karbonhidrat miktarını hesaplamada bize yardımcı olur. Ancak önemli olan diyabetlinin sağlıklı/dengeli beslenmeye ve ideal kan şekerine uygun miktarda karbonhidrat almasıdır.

 

Tüketilen besine göre insülini ne kadar yapmam gerekiyor?

Kullanılan insülinin çeşidi ve günlük uygulanan insülin dozu, hesaplamada önemli bir faktördür. Diyabetlinin kaç gram karbonhidrata karşılık 1 ünite insülin yapması gerektiği, 1 ünite insülinin kan şekerini ne kadar azalttığı..… gibi değerler hesaplandıktan sonra tüketilen karbonhidrata karşılık yapması gereken insülin miktarı değişir. Bireye özgü bir değer olduğu için bir miktar söylemek yanlış olur.

 

Ben hep dışarıda yemek yemek zorundayım Karbonhidrat sayımı yapabilir miyim?

Yaşam tarzına bağlı olarak sıklıkla dışarıda besin tüketimi bireyler de, karbonhidrat sayımı yöntemini kolaylıkla uygulayabilir. Yöntemin en önemli amacı, diyabetlinin her koşulda sağlıklı ve dengeli beslenme ilkelerine uygun en ideal besini seçmesini sağlamaktır.

 

Diyabet beslenmesinde farklı bir pencere açan “Karbonhidrat Sayım yöntemi” deneyimli bir diyetisyen eşliğinde öğrenilebilir. Yaşam kalitesini artırmak bu yöntemi cazip hale getirmektedir.

 

Uzman Diyetisyen Volkan ÖZKAYA | Sağlıklı Beslenme ve Diyet Uzmanı - BURSA

www.bursadiyet.com